به گزارش خبرنگار جید، عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در نشست هماندیشی روسای کارگروههای تخصصی با اشاره به عنوان «حکمرانی علوم انسانی و اجتماعی» اظهار کرد: در این حوزه باید توجه داشت که علوم انسانی و اجتماعی متعلق به حکمرانی هستند؛ یعنی ابژهاند نه سوژه. اگر از حکمرانی مبتنی بر علوم انسانی سخن بگوییم، علوم انسانی سوژه خواهد بود؛ اما در بحث حکمرانی علوم انسانی، خود این علوم موضوع حکمرانی هستند.
وی ادامه داد: مقصود من از حکمرانی، دایرکت و مدیریت مستقیم نیست، بلکه «فرایند حل مسئله از سیاستگذاری تا نظارت» است. این فرآیند شامل سیاستگذاری، تنظیمگری، راهبری، اجرا و نظارت میشود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی اضافه کرد: وقتی از حکمرانی علوم انسانی و اجتماعی سخن میگوییم، ابتدا باید مسئلههای این حوزه را بشناسیم و مشخص کنیم چالشهای علوم انسانی و اجتماعی چیست. به نظر من، یکی از اصلیترین مسائل ما در علوم انسانی و اجتماعی، ناکارآمدی یا کارآمدی اندک این علوم در حل مسائل انضمامی جامعه است.
وی از فاصله بین وجود و بیان مطالب خاطر نشان کرد: میان آنچه در دانشگاهها به نام روانشناسی، جامعهشناسی، اقتصاد، تاریخ و دیگر رشتهها تدریس میشود با مسائل واقعی جامعه فاصله زیادی وجود دارد.
خلأ مطالعات راهبردی درباره آمریکا و اسرائیل
وی با اشاره به ضرورت مطالعات راهبردی در دانشگاهها گفت: یکی از مسائل جدی کشور، دشمنی آمریکا با ایران است؛ موضوعی که از پیش از انقلاب وجود داشته و امروز نیز ادامه دارد.
خسروپناه اظهار کرد: آیا در دانشگاههای ما حتی یک درس دو واحدی آمریکا شناسی وجود دارد؟ آیا اسرائیلشناسی داریم؟ در حالی که آنها برای ایران، افغانستان، عراق و چین مطالعات گسترده و مراکز پژوهشی تخصصی دارند.دانشگاههای معتبر جهان مانند هاروارد، متناسب با نیازهای روز رشتههای جدید تعریف میکنند؛ اما در کشور ما برای تصویب یک رشته جدید، فرآیندی طولانی و پیچیده طی میشود. جریان مقاومت یک پدیده مهم اجتماعی، روانشناختی و جامعهشناختی است.
وی با اشاره به مسئله جمعیت افزود: برخی متخصصان جامعهشناسی جمعیت معتقدند که نباید جمعیت ایران رشد کند، چون امکانات کافی وجود ندارد.اما این نگاه، بحران سالمندی را نادیده میگیرد. باید به جای پذیرش بحران، برای حل آن چارهاندیشی کرد.
وی تصریح کرد: در جلسات متعدد کرسیهای آزاداندیشی درباره سیاستهای جمعیتی، نقدها جمعآوری و ارائه شد و رهبر معظم انقلاب نیز از این فضای علمی استقبال کردند.
خسروپناه تأکید کرد: رخدادهای اجتماعی و سیاسی کشور، از جمله اغتشاشات، تحولات اجتماعی و حضور گسترده مردم در صحنههای مختلف، نیازمند مطالعه جامعهشناختی، روانشناختی و تاریخی است.این مسائل نباید خط قرمز تلقی شوند؛ بلکه باید به موضوع کرسیهای علمی و پژوهشی تبدیل شوند.
وی ادامه داد: نظریههایی که در علوم انسانی تدریس میشود، اغلب سطحی آموزش داده میشوند.
خسروپناه توضیح داد: برای مثال در اقتصاد، دانشجویان با نظریههای کلاسیک، نئوکلاسیک، مکتب شیکاگو و اقتصاد اتریش آشنا میشوند؛ اما نسبت این نظریهها با مسائل اقتصادی ایران روشن نمیشود.همه نظریهها مبتنی بر بنیانهای فلسفی هستند و اگر این بنیانها تغییر کنند، نظریه نیز تغییر میکند.
غفلت از علوم انسانی شناختی و کوانتومی
خسروپناه با اشاره به تحولات جدید جهانی گفت: امروز در دنیا علوم انسانی شناختی و حتی علوم انسانی کوانتومی طرح است. اما در دانشگاههای ما هنوز جایگاه روشنی برای این حوزهها تعریف نشده است. باید آخرین نظریهها و مکاتب علوم انسانی را بشناسیم، تحلیل کنیم و نسبت آنها را با نیازهای کشور بسنجیم.
وی با اشاره به تجربه تدوین کتاب «قرارگاه علم و فرهنگ» اظهار کرد: بسیاری از مفاهیم بدون فهم دقیق، قابل اجرا نیستند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش پایانی سخنان خود گفت: حکمت را میتوان در سه مؤلفه عقلانیت، فضیلت و خدمت خلاصه کرد.این میراث غنی ایرانی ـ اسلامی باید در علوم انسانی جاری شود.
خسروپناه ادانه داد: علوم انسانی بدون پیوند با حکمت، به ابزاری صرفاً تکنیکی تبدیل میشود و نمیتواند پاسخگوی نیازهای جامعه باشد. دانشگاه آزاد اسلامی میتواند در مسیر تحول علوم انسانی، پیشگام باشد و با تولید نظریههای بومی، پاسخگوی مسائل واقعی کشور شود.